Portefeuille-analyse

Leiders in verantwoord ondernemen

17 december 2018 | Portefeuille-analyse

Duurzaamheid en verantwoord ondernemen zijn vandaag al lang geen buzzwoorden meer van snuggere marketeers om de reputatie van hun organisatie op te krikken. Ze zijn de drijvende kracht geworden voor succes. Want zij die autoriteiten, regelgevers en investeerders kunnen overtuigen van hun sociaal engagement, hebben een strategisch voordeel. De consument wil er kopen, de werknemer wil er werken. Omgekeerd zullen ondernemingen die blind zijn voor duurzame groei vroeg of laat de rekening gepresenteerd krijgen: krimpende verkopen, investeerders die hen de rug toekeren, slechte public relations en mogelijk zelfs een boete. Er staat dus veel op het spel.

De financiële sector kan (en moet) daarin een katalyserende rol spelen. Via hun kernexpertise – het verstrekken van leningen, directe investeringen in kapitaal en toegang tot de kapitaalmarkten - begeleiden ze de ondernemingen in hun groei naar verantwoord ondernemerschap. De uitdaging van maatschappelijk verantwoord ondernemen – groeien als bedrijf én als samenleving - is een transformatieproces op elk niveau: regionaal, nationaal, op sector- en bedrijfsniveau. Hieronder laten we een drietal niveaus kort aan bod komen.

Azië: voor 3.000 miljard dollar aan groene investeringen

De Verenigde Naties werpen zich graag op als internationale hoeder en promotor van het duurzaamheidsvraagstuk. Om alle neuzen in dezelfde richting te krijgen, stelden zij zeventien duurzame doelen voorop, de Sustainable Development Goals of SDG’s. Die moeten tegen 2030 de armoede, ongelijkheid, klimaatopwarming en ecologische afbraak een halt toeroepen en vooruitgang, vrede en gerechtigheid brengen voor iedereen.

“ De vraag is niet of, maar hoe snel de transitie naar duurzame energie plaats zal vinden. ”

Wat betekent dat voor een regio met een sterke economische groei, zoals Azië? Analisten van de Verenigde Naties en DBS-bank berekenden dat Azië een fenomenale 3 biljoen (3.000 miljard!) dollar aan groene investeringen zullen moeten ophoesten om aan die opgelegde SDG’s te voldoen. Dat is 37 keer de omvang van de globale markt voor groene obligaties in 2016. Infrastructuur zou de zwaarste investering zijn (1.800 miljard dollar). Daarnaast moet Azië geld pompen in hernieuwbare energie (400 miljard dollar), energie-efficiëntie (400 miljard dollar) en voeding, landbouw en landgebruik (400 miljard dollar).

Transitie in energie: balanceren op een dunne koord

De vraag naar duurzame energie katapulteerde de energiesector in een ingrijpend transitieproces. De vraag is niet of, maar hoe snel de transitie plaatsgrijpt, en welke technologie of technologiemix (wind- en zonne-energie, biomassa, geothermiek, waterkracht) uiteindelijk als winnaar zal overblijven. Die onzekerheden maken het oliemaatschappijen moeilijk om hun transitiestrategie te bepalen. Ze moeten immers een precair evenwicht bewaken: te snel en te drastisch afwijken van hun core business is riskant, maar een te conservatieve aanpak kan evengoed geld kosten en verlies van opportuniteiten betekenen. Anders gezegd: een goeie spreiding van de energiebronnen moet hand in hand gaan met een betrouwbaar aanbod. Een graduele uitbreiding naar een gediversifieerde portefeuille lijkt verstandiger dan een abrupte shift naar hernieuwbare bronnen.

Bovendien moet hun transformatieproces agile zijn: snel aanpassen aan de snel veranderende technologische, economische en politieke omgevingsfactoren is de boodschap. Talmen is geen optie, want de tijdbom van de klimaatverandering tikt voort. De International Energy Agency (IEA) becijferde dat tegen 2035 het aandeel van hernieuwbare energie in de globale energiemix verwacht wordt te stijgen van 9% naar 20%. Total, een belangrijke speler die in een aantal portefeuilles vertegenwoordigd is, ambieert om 20% van haar bedrijven koolstofarm te maken binnen de 20 jaar. Het gaat onder meer om gasbedrijven, hernieuwbare energie, energieopslag en energie-efficiëntie, schone brandstoffen en technologieën voor het opvangen, benutten en opslaan van koolstof.

Voor hernieuwbare energie focust Total zich met name op de ontwikkeling van zonne- en bio-energie. De technologische ontwikkelingen in de fotovoltaïsche industrie evolueren zeer snel, vooral op het gebied van energieopslag. Dat maakt dat zonne-energie de laatste jaren een stuk winstgevender, efficiënter en dus concurrentiëler is geworden. Bio-energieën blijven het enige hernieuwbare alternatief voor fossiele brandstoffen voor de productie van vloeibare brandstoffen zoals biodiesel. Naast klimaatzorg zijn er overigens nog wel andere SDG-uitdagingen, zoals de bescherming van mensenrechten in politiek onrustige gebieden, risicomanagement, maatregelen tegen corruptie en omkoping.

Umicore: total rebound

Voor een eersteklas speler op het vlak van Maatschappelijk Verantwoord Ondernemen (MVO) hoeven we niet ver te zoeken. Union Minière transformeerde van een speler in de mijnindustrie (met een kwalijke reputatie rond milieu en klimaat) naar een witte zwaan op het gebied van verantwoord ondernemen.

Umicore recycleert o.a. goud uit printplaten en elektronische componenten

De gedaanteverwisseling begon in de jaren negentig, toen het bedrijf brak met zijn mijnontginningsactiviteiten. Dat resulteerde in een symbolische naamsverandering van Union Minière naar Umicore in 2001. Twee jaar later deed het bedrijf een grote overname in Duitsland, waardoor het prompt een van de grootste producenten van autokatalysatoren werd. In 2005 splitste het zijn koperafdeling af (Cumerio) en in 2007 bracht het zijn zinkactiviteiten onder in Nyrstar. Umicore herrees als een wereldspeler in materiaaltechnologie en recyclage. Liefst 65% van de inkomsten haalt het bedrijf uit schone mobiliteit en recyclage:

  • wereldleider in recyclage van edele metalen: de eenheid in Hoboken herwint 17 metalen, waaronder goud en zilver, uit gsm’s, laptops enz.
  • top-5 producent van katalysatoren
  • producent van kathodematerialen voor herlaadbare batterijen van elektrische wagens
  • voorloper in onderzoek en ontwikkeling naar schone technologieën en hoogtechnologische materialen voor o.a. herlaadbare batterijen, lenzen en zonnecellen

Umicore verzamelde negen SDG-doelstellingen in het strategische plan Horizon 2020, o.a. rond eco-efficiëntie, duurzame bevoorrading, aanbod van duurzame producten en diensten en een aangename werkplek. De vooruitgang wordt nauwkeurig en frequent gerapporteerd.

“ Union Minière transformeerde naar een witte zwaan op het gebied van verantwoord ondernemen. ”

Toch loopt de integratie van MVO niet altijd over een pad bezaaid met rozen. Boetes voor privacy-issues, betogingen over onaangepast gedrag op het werk en lastige vragen op aandeelhoudersvergaderingen torpederen ongenadig de reputatie van een bedrijf. Google en moederbedrijf Alphabet, ooit de oogappel van Wall Street, kunnen er over meespreken. Stilaan gaan financiële partijen, zoals Delen Private Bank, in dergelijke uitdagende omstandigheden in dialoog met het management om concrete engagementen vast te leggen en te monitoren. Het toont alleen maar de noodzaak aan om MVO ernstig te nemen – en wel meteen. No time to waste!

 
 
Nederlands
Nederlands Français